Nuôi ong dú trên ban công nhà phố Sài Gòn thì thu mật không diễn ra ngoài vườn rộng, mà thường là trên một khoảng sàn vài mét vuông, sát cửa kính, cạnh chậu cây và dây phơi đồ. Chỗ hẹp nên dụng cụ phải gọn, dễ cất, và quan trọng nhất là đi từ ban công vào bếp mà không làm rơi mật hay kéo kiến theo vào nhà.
Bài này đi theo đúng đường đi của một buổi thu mật trong căn nhà phố: chuẩn bị ở bếp, làm ở ban công, lọc và đóng chai lại ở bếp, rồi dọn sạch trước khi trời tối. Không cần mua gì đặc biệt, phần lớn đồ đã có sẵn trong tủ bếp.
Thùng ong dú không có cầu sáp để rút ra quay như ong nội. Mật nằm trong những bọng sáp nhỏ, tròn, dồn về một phía thùng. Người nuôi phải mở nắp, dùng dao nhỏ tách cụm bọng mật, rồi chắt hoặc hút mật ra. Mỗi bước đều có thể nhỏ giọt.
Ngoài vườn, mật rơi xuống đất thì thôi. Trên ban công lát gạch, mật rơi xuống là thành vệt dính, bám dép, theo chân vào phòng khách. Hàng xóm sát vách cũng có ban công, kiến bò qua bức tường chung là chuyện dễ gặp. Vì thế trong nhà phố, dụng cụ thu mật nên tách khỏi đồ bếp thường ngày và cất chung một chỗ, dùng xong rửa ngay.
Một khay nhựa hoặc khay inox có thành cao chừng một đốt ngón tay là món quan trọng nhất, dù nó không chạm vào mật. Mọi thứ đặt trong khay, giọt mật nào rơi thì rơi trong khay.
| Món | Thay bằng đồ có sẵn | Lưu ý cho nhà phố |
|---|---|---|
| Khay có thành | Khay nướng bánh, mâm inox | Lót thêm một tờ giấy bạc để dễ dọn |
| Dao mũi nhọn nhỏ | Dao gọt trái cây inox | Chỉ dùng cho việc này, cất riêng |
| Xi lanh hoặc ống hút lớn | Xi lanh nhựa mua ở tiệm thuốc | Rửa bằng nước ấm, tháo rời piston để phơi |
| Rây lưới mịn | Rây lọc trà inox | Đặt vừa miệng ca để không phải cầm tay |
| Ca hứng có vòi | Ca đong thuỷ tinh | Vòi giúp rót vào chai không nhỏ giọt |
| Chai thuỷ tinh nắp kín | Hũ thuỷ tinh đã luộc sạch | Cỡ nhỏ, đủ dùng trong vài tuần |
| Khăn giấy và khăn ướt | — | Để sẵn hai bên, khăn ướt chỉ để lau tay, không chạm đồ đựng mật |
Nhà nuôi vài thùng trên ban công thì một bộ như trên là đủ. Không cần mua máy móc hay bộ dụng cụ đóng hộp bán sẵn.
Mật ong dú vốn nhiều nước, vị chua thanh, và dễ lên men hơn mật ong nội. Chỉ cần dụng cụ hoặc chai còn đọng nước là chai mật đó sẽ sủi bọt sớm hơn các chai khác. Đây là lỗi phổ biến nhất của người mới nuôi trong thành phố.
Từ khoảng tháng năm đến tháng mười một, Sài Gòn mưa chiều gần như mỗi ngày, không khí trong nhà ẩm. Chai rửa xong úp trên kệ bếp đến sáng hôm sau vẫn có thể còn hơi nước bám trong cổ chai. Cách làm chắc hơn:
Mùa khô thì nhẹ nhàng hơn, úp qua đêm thường đã đủ khô.
Chọn sáng sớm, khi ban công còn bóng mát. Ban công hướng tây thì buổi sáng là lúc duy nhất làm được thoải mái. Rửa tay, mang khay ra đặt ngay cạnh thùng, không đặt dưới đất mà kê lên ghế đẩu cho ngang tầm.
Mở nắp từ từ, chỉ lấy phần bọng mật ở xa khu ấu trùng. Tách cụm bọng đặt ngay vào khay, đậy tạm bằng một tấm vải màn để ong không bu vào. Ong dú không có ngòi đốt, nhưng chúng sẽ bám vào tóc và cắn nhẹ, cứ làm chậm và đều tay. Lấy xong đậy thùng lại ngay, không để mở lâu.
Bưng cả khay vào bếp. Việc chọc bọng, chắt mật và lọc nên làm trong nhà, chỗ có bàn sạch và không có ong bay quanh. Rót mật qua rây vào ca, rồi từ ca vào chai. Đóng nắp ngay, dán ngày thu bằng giấy dán ở mặt ngoài.
Ở nhà phố, phần dọn dẹp quan trọng không kém phần thu. Một số việc nên làm ngay trong ngày:
Các chuyện về khoảng cách, giờ giấc và cách nói chuyện với nhà bên đã có trong mục An toàn & hàng xóm. Còn cách đặt thùng sao cho dễ mở nắp trên ban công hẹp thì xem thêm ở Ban công & nhà phố.
Nhiều người ở thành phố đọc đến đây mới thấy thu mật thì dễ, cái khó là có một đàn khoẻ đặt được trên ban công. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống tách sẵn từ đàn nuôi, cùng mật ong dú, hộp quà mật và vài món làm từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Cứ xem qua ở ongquy.com để biết trại đang có gì. Ai muốn tận mắt xem người nuôi mở thùng, tách bọng và lọc mật thế nào trước khi tự làm thì có thể đăng ký tour học thực hành tại trại.
Thu ngay trên ban công được, miễn đặt khay sát thùng và làm vào lúc ban công còn mát. Không nên bê thùng đi lại vì đàn bị xáo trộn và mật trong bọng dễ đổ.
Được, nhưng chọn loại ít mùi và tráng thật kỹ bằng nước nóng. Mùi hương còn sót lại bám vào mật, và mùi lạ gần thùng cũng làm ong dú khó chịu.
Thường là do chai hoặc nắp còn ẩm lúc rót, hoặc mật bị dính nước khi lau tay. Mật ong dú vốn nhiều nước nên rất nhạy với vài giọt thêm vào.
Với vài thùng trên ban công thì không. Dao gọt trái cây, rây lọc trà, xi lanh và hũ thuỷ tinh là đủ, chỉ cần dành riêng cho việc này.
Gom vào túi kín bỏ đi trong ngày để không thu hút kiến và ruồi. Ai muốn giữ sáp thì cần nấu và lọc, việc này nên làm ngoài trời, không hợp với bếp nhà phố.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Nuôi ong dú giữa phố Sài Gòn, stress nhiệt là mối nguy hàng ngày trên sân thượng. Bài này chia sẻ cách phát hiện sớm những dấu hiệu ong chịu nóng quá
Nuôi ong dú giữa phố không phải chỉ để có mật, mà còn phải biết tạo nguồn hoa ổn định cho đàn. Mình sẽ chia sẻ kinh nghiệm chọn cây, bố trí ban công v
Ồn ào từ giao thông, công trình xây dựng là thách thức riêng khi nuôi ong dú giữa phố. Mình đã học được cách giảm tác động âm thanh và sắp xếp vị trí
Ong dú ở Sài Gòn gặp thách thức lớn: bán kính kiếm ăn chỉ 300–500m trong đô thị chật chội, hoa rải rác. Mình nuôi nhiều năm nhận thấy thiếu thức ăn là
Khi thấy ong dú bay ra kiếm ăn nhưng không quay về tổ, đó là dấu hiệu cảnh báo đàn đang gặp khó khăn. Mình chia sẻ những nguyên nhân thường gặp và các
Sân thượng phố Sài Gòn với bê tông trần và ánh nắng gắt tạo môi trường khô hanh, độ ẩm thường chỉ 30–40% vào mùa nắng. Ong dú cần độ ẩm 60–80% để hoạt
Trại ong dú tại Sài Gòn, nuôi trong môi trường đô thị: sân thượng, ban công, sân sau nhà phố. Không gian chật, nhiều bê tông, nắng gắt hắt từ tường, ít cây xanh, nguồn hoa chủ yếu từ cây cảnh, hoa ban công và công viên. Thách thức riêng: nhiệt độ mặt sân thượng, gió lùa giữa các toà nhà, hàng xóm gần, và bán kính kiếm ăn hẹp trong đô thị.