Người Sài Gòn nuôi vài thùng ong dú trên sân thượng thường gặp chung một câu hỏi từ bạn bè: mật lấy giữa phố, cạnh đường xe chạy, có ăn được không, có thua mật vườn quê không. Câu trả lời ngắn là mật phố không kém vì nó ở phố. Nó kém khi người nuôi bỏ qua vài chuyện rất riêng của thành phố mà ở quê ít ai phải nghĩ tới.
Bài này đi qua từng chuyện đó theo đúng thứ tự người nuôi phố hay vấp: chỗ đặt tổ, các đợt phun thuốc trong khu dân cư, mùa mưa dài, nguồn hoa trồng chậu, và cuối cùng là chai mật nằm trong một căn bếp nóng.
Ong dú không hút bụi hay khói vào mật. Chúng hút mật hoa, mang về tổ, cất trong các bầu sáp và để mật chín dần. Thứ có thể bám theo là bụi đọng trên chính bông hoa ven đường. Vì vậy câu hỏi đúng không phải tổ cách đường bao xa, mà là ong đang lấy hoa ở đâu.
Ong dú bay không xa, phần lớn kiếm ăn quanh khu nhà. Nếu sân thượng của bạn có chậu hoa, giàn leo, cây ăn trái trong hẻm thì đó là nguồn chính. Hoa trồng trong chậu, được tưới thường xuyên, sạch bụi hơn nhiều so với bồn cây dải phân cách. Cách đơn giản để cải thiện chất lượng là trồng thêm nguồn hoa ngay trên sân thượng, xem thêm ở mục Cây trồng cho ong đô thị.
Chỗ đặt tổ thì nên tránh hướng gió thổi thẳng từ mặt đường lên, tránh miệng xả máy lạnh và máy giặt, tránh ống khói bếp của quán ăn. Hơi nóng và mùi dầu mỡ không làm hỏng mật ngay, nhưng làm đàn yếu, mà đàn yếu thì không giữ được mật lâu trong tổ.
Mùa mưa là mùa phường, khu phố tổ chức phun thuốc diệt muỗi phòng sốt xuất huyết. Nhà bên cạnh cũng hay xịt thuốc cho cây cảnh, cho kiến. Đây là con đường hoá chất đi vào tổ thật sự, chứ không phải khói xe.
Chuyện giữ hoà khí với hàng xóm có hẳn một mục riêng: An toàn & hàng xóm.
Sài Gòn có hai mùa rõ: mùa mưa thường từ khoảng tháng 5 đến tháng 11, mùa khô còn lại. Trong mùa mưa, không khí ẩm, ong ra vào ít hơn vì những cơn mưa chiều, và mật trong bầu chín chậm hơn. Mật thu lúc này dễ loãng hơn, dễ lên men sớm hơn khi để ngoài.
| Thời điểm | Mật trong tổ | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Giữa mùa khô | Bầu đầy, nắp kín, mật chín đều | Thời điểm thu tốt nhất trong năm |
| Cuối mùa khô, đầu mưa | Còn dự trữ, bắt đầu ẩm | Thu nhẹ, chừa phần lớn cho đàn |
| Giữa mùa mưa | Mật nhiều nước, đàn ăn dần dự trữ | Hạn chế thu, chỉ kiểm tra tổ |
| Sau đợt phun thuốc | Có thể lẫn mật vừa lấy từ hoa bị xịt | Chờ một thời gian rồi mới thu |
Hai nhà cách nhau vài con hẻm có thể cho mật khác màu, khác mùi. Đó là do nguồn hoa: nhà này có giàn hoa giấy, nhà kia có cây xoài, cây chùm ngây trong hẻm. Màu đậm hay nhạt không nói lên chất lượng. Điều nói lên chất lượng là mật thu từ bầu đã đóng nắp, thu bằng dụng cụ sạch, lọc kỹ và giữ lạnh.
Vị đặc trưng của mật ong dú là chua thanh rồi ngọt dịu. Mật phố cũng vậy. Nếu ai đó mời bạn một chai mật ong dú đặc sánh, ngọt gắt như mật ong thường, đó mới là chai đáng hỏi lại.
Phần lớn người nuôi phố chỉ có một hai thùng, mật thu được ít và nên để đàn ăn là chính. Nếu bạn muốn có mật ong dú dùng quanh năm hay làm quà, hoặc muốn thêm một tổ giống đã ổn định cho sân thượng, trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có mật ong dú, tổ giống, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, xem tại ongquy.com. Muốn tận mắt xem người nuôi lâu năm mở tổ, thu mật thế nào trước khi tự làm trên sân thượng thì có thể đăng ký tour học thực hành tại trại.
Ăn được, miễn là tổ đặt chỗ hợp lý, nguồn hoa quanh nhà không bị xịt thuốc thường xuyên và mật được thu, lọc, bảo quản sạch.
Vẫn nuôi được nếu đặt tổ ở phía sau, tránh gió thổi thẳng từ đường và trồng thêm hoa trên sân thượng để ong không phải bay xa kiếm ăn.
Đóng cửa tổ trước khi phun, mở lại khi mùi thuốc tan hết, và không thu mật trong thời gian ngay sau đó.
Mật mùa mưa nhiều nước hơn nên men hoạt động mạnh hơn. Hãy giữ ngăn mát và ưu tiên thu vào mùa khô.
Không. Màu phụ thuộc loài hoa quanh nhà. Chất lượng nằm ở chuyện mật đã chín, sạch và được giữ lạnh.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Ong dú trên sân thượng đô thị Sài Gòn dễ suy kiệt năng lượng do thiếu hoa quanh năm, nắng gắt và gió lùa. Bài chia sẻ cách phát hiện sớm và bổ sung nă
Thiếu hoa quanh năm là thách thức lớn nhất khi nuôi ong dú trên sân thượng đô thị Sài Gòn. Người nuôi cần nhận biết dấu hiệu sớm, lựa chọn cây cảnh ho
Mùa khô hàng năm là thách thức lớn nhất khi nuôi ong dú trên sân thượng đô thị Sài Gòn. Hoa cảnh bắc từ các tỉnh tàn phai, công viên gần đó cũng ít ho
Thiếu oxygen là nguyên nhân ít được chú ý nhưng gây hậu quả nặng nề với đàn ong dú trên sân thượng đô thị. Bài viết giúp người nuôi nhận biết dấu hiệu
Trên sân thượng đô thị, ong dú dễ gặp stress hô hấp vì không khí tĩnh lặng, bị bê tông hút và phản xạ nhiệt. Người nuôi cần nhận biết dấu hiệu thiếu o
Stress ánh sáng là vấn đề ít được chú ý nhưng ảnh hưởng lớn tới ong dú trên sân thượng đô thị. Không phải thiếu ánh sáng mà là ánh sáng không ổn định,
Trại ong dú tại Sài Gòn, nuôi trong môi trường đô thị: sân thượng, ban công, sân sau nhà phố. Không gian chật, nhiều bê tông, nắng gắt hắt từ tường, ít cây xanh, nguồn hoa chủ yếu từ cây cảnh, hoa ban công và công viên. Thách thức riêng: nhiệt độ mặt sân thượng, gió lùa giữa các toà nhà, hàng xóm gần, và bán kính kiếm ăn hẹp trong đô thị.