Dấu hiệu tổ ong dú làm đẹp để bán: mua về ban công

Người ở Sài Gòn muốn nuôi một thùng ong dú trên ban công thường phải chạy xe ra Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh hay xa hơn để xem tổ. Một buổi chiều, đường xa, trời hầm, mình đứng trước dãy thùng chừng dăm phút, thấy ong bu kín cửa là ưng bụng xuống tiền. Chính khoảng thời gian ngắn và tâm lý muốn chốt cho xong ấy là chỗ một số người bán tận dụng để làm đẹp tổ.

Bài này không nhằm nghi oan người bán. Phần lớn trại ngoại thành bán tử tế. Nhưng người mua ở phố có thêm một rủi ro mà dân quê ít gặp: tổ phải chịu một chặng chở xa rồi về sống ở ban công nắng hắt, gió lùa. Một đàn yếu được tô vẽ cho đẹp sẽ lộ bệnh rất nhanh trong điều kiện đó.

Vì sao người nuôi ở phố dễ bị qua mặt hơn

Người quê nhìn ong mỗi ngày nên biết một đàn bình thường lúc trưa trông thế nào, lúc chiều ra sao. Người ở chung cư hay nhà phố thì thường chỉ thấy ong qua video. Thứ mình so sánh là ấn tượng trên mạng, mà ấn tượng đó lại toàn cảnh đẹp nhất: ong bay dày, cửa tổ nhộn nhịp.

Thêm nữa, chuyến xem tổ của người ở phố thường rơi vào cuối tuần, buổi chiều sau khi tan việc hay ăn trưa xong. Người bán biết giờ mình tới, có thời gian chuẩn bị. Chuyện chuẩn bị đó không phải lúc nào cũng xấu, nhưng nó làm cho đàn mình thấy khác với đàn mình sẽ mang về.

Những kiểu làm đẹp tổ hay gặp ở trại ngoại thành

Động thùng trước giờ hẹn

Gõ, lắc nhẹ hoặc mở nắp thùng một chút trước khi khách đến. Ong lính túa ra canh cửa, bu đen quanh ống vào tổ. Nhìn rất đông, rất hung hăng, nhưng thực chất là đàn đang báo động chứ không phải đang đi làm.

Dời tổ sang chỗ đẹp

Thùng vốn phơi nắng chiều, ong ỉu xìu, được bê vào gốc cây râm mát ngay sáng hôm đó. Ong ra hoạt động khá hơn, nhưng đàn chưa quen chỗ mới nên có con bay lòng vòng tìm cửa cũ.

Đặt cạnh nguồn ăn sẵn

Một khay nước đường hay mẩu tàng ong mật để gần đó. Ong đổ ra ăn, lượt bay nhìn tấp nập nhưng không phải đàn đang kiếm ăn ngoài vườn.

Thùng mới tinh, lau bóng

Ruột tổ có khi được sang từ thùng cũ qua thùng mới cho dễ coi. Việc này không sai, nhưng nếu sang ngay trước khi bán thì đàn còn đang xáo trộn.

Bảng đối chiếu nhanh khi đứng trước tổ

Cách xem tổ của người đi từ phố ra

1. Đi buổi sáng, không đi chiều. Buổi sáng mát, ong đi làm đều, mình đọc được nhịp thật của đàn. Xếp lịch đi sớm cũng tránh được kẹt xe giờ tan tầm lúc chở tổ về.
2. Tới nơi đừng vội hỏi giá. Đứng cách thùng vài bước, im lặng nhìn cửa tổ một lúc. Đàn bị khua động sẽ dịu dần; đàn khỏe thật thì lượt ra vào vẫn đều.
3. Nhìn chân ong lúc về. Ong đi kiếm ăn thật thường mang theo cục phấn nhỏ hoặc nhựa cây ở chân sau.
4. Nhìn chỗ không ai lau: mặt dưới thùng, chân kê, khe nắp. Bụi, vết nhựa cũ cho biết tổ đã ở đó bao lâu.
5. Hỏi thẳng, hỏi nhẹ nhàng: tổ đặt ở đây từ khi nào, có cho ăn thêm không, đàn này tách từ đâu. Người bán tử tế trả lời được ngay.

Đàn để nuôi ban công cần tiêu chí riêng

Ở trại, tổ đặt dưới tán cây, quanh vườn có hoa. Lên ban công nhà phố, đàn phải chịu nắng hắt từ tường, gió lùa giữa các dãy nhà, mùa mưa thì mưa tạt. Nguồn hoa phải bay xa hơn, tìm cây trong hẻm, công viên, ban công nhà hàng xóm. Vì vậy:

• Ưu tiên đàn ổn định lâu ở trại, không vừa tách, không vừa sang thùng.
• Hỏi người bán cách chở về cho êm: chở lúc chiều mát hay sáng sớm, bịt cửa thế nào, tránh xóc.
• Chuẩn bị chỗ đặt trước khi đi mua: góc khuất nắng chiều, che mưa tạt, cách lối đi chung một khoảng. Tham khảo thêm ở mục Ban công & nhà phố.

Mang về rồi, tuần đầu mỗi sáng ra nhìn cửa tổ vài phút. Đàn khỏe sẽ nhanh chóng có ong mang phấn về, ống cửa được đắp thêm. Đàn được làm đẹp thường lộ ngay: lượt bay thưa thớt, ong lính ít. Thấy vậy thì báo người bán sớm, đừng để lâu.

Mua ở đâu cho khỏi phải đoán

Cách đơn giản nhất để khỏi lo chuyện tổ bị dàn dựng là mua ở nơi cho mình xem tổ lúc nào cũng được và chịu giải thích. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống tách từ đàn nuôi tại trại, có cả mật ong dú, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật cho ai chưa muốn nuôi ngay mà muốn nếm thử trước. Người ở Sài Gòn chưa tự tin nhìn tổ có thể đi một buổi tham quan và học thực hành tại trại để tận mắt thấy đàn khỏe trông thế nào, rồi hãy quyết.

Câu hỏi thường gặp