Mưa dầm Sài Gòn và đàn ong dú trên sân thượng

Sài Gòn quen với kiểu mưa chiều: ào xuống bốn mươi phút rồi tạnh, nắng lại lên trước khi trời tối. Kiểu mưa đó đàn ong dú trên sân thượng chịu được dễ dàng, vì buổi sáng chúng đã đi làm đủ. Thứ làm người nuôi trên mái nhà phải để ý là những đợt mưa dầm do áp thấp hoặc bão ngoài biển kéo vào, trời xám từ sáng tới tối, mưa lâm râm hai ba ngày, có khi gần cả tuần.

Những ngày như vậy ong gần như không ra cửa tổ. Bài này đi theo từng chặng của một đợt mưa dầm, mỗi chặng nên nhìn gì và làm gì, riêng cho cái thùng đặt trên nền bê tông giữa thành phố.

Vì sao mưa dầm lại là chuyện riêng của người nuôi trên mái

Ở vườn quê, cái thùng nằm dưới tán cây, có tường nhà, có hàng rào chắn gió. Trên sân thượng thì khác: thùng phơi ra bốn phía, gió từ sông, từ khoảng trống giữa các toà nhà thổi thốc lên. Mưa dầm thường đi kèm gió mùa tây nam mạnh, nước không rơi thẳng mà tạt xiên, lọt vào khe nắp, vào ngay cửa tổ.

Thêm nữa, nguồn hoa quanh một căn nhà phố vốn rời rạc: vài chậu hoa giấy, cây sứ, hàng me, công viên cách vài trăm mét. Khi mưa dầm, ong không bay xa được, mà quanh nhà lại chẳng có nhiều hoa để tranh thủ những quãng trời hửng ngắn. Nên đàn trên mái gần như sống hoàn toàn bằng mật và phấn đã cất trong bầu.

Đi theo từng chặng của một đợt mưa dầm

Điểm cần nhớ: trong lúc mưa, càng ít đụng vào thùng càng tốt. Mỗi lần mở nắp là hơi lạnh và hơi ẩm ùa vào, đàn phải tốn thêm sức để sưởi lại khu ấu trùng.

Bê tông và nước đọng: kẻ thù thật của thùng trên sân thượng

Mái bằng ở nhà phố thường làm dốc rất ít, lỗ thoát nước hay bị lá khô, túi ni lông bít lại. Mưa dầm một ngày là có vũng. Thùng đặt sát sàn sẽ hút ẩm từ dưới lên, gỗ đáy thâm đen, bên trong bắt đầu có mùi ngai ngái thay vì mùi chua thơm quen thuộc.

• Kê thùng trên giá sắt hoặc kệ gạch, cách sàn ít nhất ba tấc, để gió lùa được dưới gầm.
• Không kê sát tường hướng tây nam, đó là phía mưa tạt mạnh nhất trong mùa mưa ở Sài Gòn.
• Mái che làm rộng hơn thùng mỗi phía một gang tay, nghiêng về phía không có cửa tổ.
• Trước mùa mưa, thông lỗ thoát nước sân thượng; đây là việc năm phút mà cứu được cả thùng.

Xem thêm cách bố trí chỗ đặt tổ ở mục Nuôi trên sân thượng.

Gió giật: rủi ro mà người mới hay quên

Thùng ong dú khá nhẹ. Trên mái nhà ba bốn tầng, một cơn giật lúc đổ mưa có thể hất văng cả thùng lẫn mái che. Thùng rơi xuống sàn thì bầu mật vỡ, mật chảy ra hút kiến, đàn rối loạn nhiều ngày. Tệ hơn là văng xuống sân nhà hàng xóm.

1. Dùng dây thép hoặc đai buộc thùng vào giá, giá bắt vít hoặc đè gạch nặng.
2. Mái che buộc riêng, không chỉ đặt hờ lên nắp.
3. Gom chậu cây nhỏ, đồ lặt vặt quanh khu đặt thùng để gió không thổi bay va vào thùng.

Chuyện giữ gìn quan hệ với nhà bên cạnh khi nuôi trên mái được bàn thêm ở mục An toàn & hàng xóm.

Khi nào thật sự cần cho ăn

Đàn khoẻ, nhiều bầu mật thì nhịn bảy tám ngày vẫn ổn. Đàn cần để mắt là đàn mới mua về chưa kịp tích trữ, đàn mới tách, hoặc đàn vừa bị lấy mật ngay trước mùa mưa. Với những đàn này, nếu mở ra thấy bầu mật gần như rỗng, có thể đặt một khay nhỏ nước đường loãng hoặc mật ong dú pha loãng sát trong thùng, lót cỏ khô hay que nhỏ để ong không chết đuối. Cho vừa đủ qua đợt mưa, trời nắng lại là ngưng.

Không dùng mật ong nội (ong mật thường) không rõ nguồn để cho ăn, vì dễ mang mầm bệnh và mùi lạ vào tổ.

Đàn khoẻ ngay từ đầu là cách chống mưa tốt nhất

Phần lớn đàn trên sân thượng gặp khó trong mùa mưa là đàn yếu từ lúc mang về. Nếu đang định bắt đầu, nên chọn tổ giống có bầu mật, bầu phấn đầy và mua trước mùa mưa vài tháng để đàn kịp quen chỗ. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng có tổ ong dú giống đã ổn định, cùng mật ong dú và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật, tiện cho người ở phố vừa nuôi vừa dùng. Muốn xem tận mắt cách đặt thùng, che mưa trước khi tự làm, có thể đăng ký tham quan, học thực hành tại trại.

Câu hỏi thường gặp