Sân thượng nhà phố Sài Gòn là chỗ đặt thùng ong dú được nhiều người chọn vì cao, ít người qua lại, nắng sớm chiếu thẳng. Nhưng chính mặt sàn bê tông, lớp chống thấm và những cơn mưa chiều ào ạt lại tạo ra hai mối lo ít ai để ý lúc mới nuôi: mối lần lên từ bên trong nhà, và hơi ẩm đọng dưới đáy thùng sau mỗi trận mưa.
Đàn ong dú không bị mối cắn hay nấm mốc giết ngay. Cái mất là căn nhà gỗ của chúng xuống cấp từng tuần, sáp mềm đi, phấn dự trữ lên mốc, và tới một ngày bạn nhấc thùng lên thì đáy đã bở như bánh tráng nhúng nước.
Nhìn bề ngoài, sân thượng khô ráo, nắng gắt cả ngày. Nhưng mùa mưa ở Sài Gòn thường là những trận mưa chiều nặng hạt rồi tạnh nhanh. Nước không kịp thoát hết sẽ nằm lại ở các chỗ trũng quanh phễu thu, góc tường, chân bồn nước. Khi nắng hôm sau chiếu xuống, mặt sàn bốc hơi nóng ẩm lên đúng tầm đáy thùng.
Thêm vào đó là những nguồn nước nhỏ mà ít ai tính: cục nóng máy lạnh nhỏ giọt, vòi tưới cây để rỉ, chậu cảnh tưới đẫm nước chảy tràn ra sàn. Một thùng ong đặt sát mấy chỗ này có thể ẩm quanh năm chứ không chỉ mùa mưa.
Ở quê, mối bò từ đất lên chân kê. Ở nhà phố, đường đi của mối khó đoán hơn. Chúng có thể theo khung cửa gỗ, cầu thang gỗ, hộp kỹ thuật đi dây điện, rồi lên tới tầng thượng. Chậu cây đất ẩm đặt lâu năm cũng là chỗ mối làm tổ.
Nếu căn nhà đang có mối, xử lý mối cho cả nhà là việc của thợ chuyên. Lúc đó bạn cần dời thùng ong ra xa vùng phun và báo thợ biết trên sân có đàn ong, vì thuốc chống mối có thể ảnh hưởng tới đàn.
| Vị trí trên sân | Rủi ro | Nên làm |
|---|---|---|
| Sát phễu thu nước | Nước đọng, ẩm đáy | Dời ra chỗ cao ráo hơn |
| Dưới cục nóng máy lạnh | Nước nhỏ giọt, hơi nóng | Tránh hẳn, dẫn ống nước ngưng đi chỗ khác |
| Giữa các chậu cảnh lớn | Mối và kiến từ đất chậu | Để cách chậu một khoảng, chân giá không chạm chậu |
| Sát tường hướng tây | Hấp nhiệt buổi chiều | Có mái che, để hở phía sau cho gió lùa |
| Dưới mái tôn hoặc giàn lưới có mái | Ít nước mưa trực tiếp | Chỗ tốt, nhớ kiểm nước tạt ngang khi mưa gió |
Giá đỡ bằng sắt sơn hoặc vài viên gạch thẻ chồng lên nhau đều được, miễn là thùng cách sàn đủ để gió lùa qua gầm và nước mưa không bắn ngược vào đáy. Đặt dưới mỗi chân giá một chén nước nhỏ vừa chặn kiến vừa cho bạn thấy ngay nếu có mối đắp đường lên.
Người nuôi ở phố thường chỉ có buổi sáng sớm hoặc cuối tuần. Không cần mở thùng mỗi ngày, chỉ cần nhìn đúng chỗ:
Muốn tìm hiểu thêm cách sắp xếp sân thượng cho đàn ong, bạn xem chuyên mục Nuôi trên sân thượng; còn nếu nhà chỉ có ban công thì đọc thêm Ban công & nhà phố.
Mốc mới lấm tấm ở góc nắp thì chọn ngày nắng, mở nắp, lau khô chỗ đọng nước, cạo nhẹ phần mốc nhìn thấy, để thoáng ít phút rồi đóng lại. Đừng xịt chất tẩy, cồn hay thuốc diệt nấm vào trong thùng: mùi lạ có thể làm đàn bỏ tổ.
Nếu đáy thùng đã bở vì mối, việc an toàn nhất là chuyển đàn sang thùng mới khô, chắc. Làm vào lúc trời mát, nhẹ tay với các bọng mật và bọng phấn. Thùng cũ đem xuống khỏi sân, không để lại gần thùng mới vì mối có thể còn bên trong.
Phần lớn rắc rối ẩm mốc trên sân thượng bắt đầu từ thùng ghép gỗ ẩm, nắp hở, hoặc đàn yếu không đủ sức giữ tổ khô. Nếu bạn mới bắt đầu, nên chọn đàn đã quen thùng, thùng gỗ khô, nắp kín. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống, mật ong dú, các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật; bạn có thể xem tại ongquy.com và hỏi thêm về chỗ đặt thùng cho nhà mình. Người muốn tự tay thấy cách kê thùng, chống ẩm ngoài thực tế có thể đăng ký tour học thực hành tại trại.
Không nên. Sàn bê tông giữ nước đọng và hắt hơi nóng sau mưa lên đáy thùng. Kê thùng trên giá hoặc gạch để gầm thoáng.
Thuốc chống mối có thể ảnh hưởng tới ong. Hãy dời thùng ra xa khu phun trong những ngày thợ làm và báo cho thợ biết trên sân có đàn ong.
Thường là do thùng bí hoặc đặt chỗ ẩm. Lau khô vào ngày nắng, kiểm khe nắp và chỗ đặt thùng trước khi lo về đàn.
Ít hơn mùa mưa nhưng vẫn có, nhất là thùng đặt gần cục nóng máy lạnh hay chậu cây tưới nhiều nước.
Bạt kín che mưa được nhưng làm thùng hấp hơi. Nên dùng mái che có khoảng hở để gió lùa, không trùm sát thân thùng.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Mùa nắng ở Sài Gòn, ong dú trên sân thượng thường kiệt sức nhanh hơn những vùng khác vì không gian chật, nhiệt độ cao và nguồn hoa hạn chế. Mình chia
Gió lùa giữa các tòa nhà là nguy hiểm thường bị bỏ qua ở sân thượng đô thị. Mình chia sẻ cách nhận biết đàn ong dú bị ảnh hưởng từ gió và giải pháp bả
Trên sân thượng Sài Gòn, thiếu nước là nguy hiểm âm thầm khiến ong dú suy yếu hoặc bỏ tổ. Người nuôi cần nhận biết dấu hiệu sớm và cấp nước đúng cách
Trên sân thượng Sài Gòn, nắng hắt từ tường bê tông làm tổ ong dú nóng quá 40°C, đàn suy yếu hoặc bỏ đi. Người nuôi cần che phủ thông minh: không quá k
Sân thượng Sài Gòn bóng quá dày từ tường nhà, cây quanh năm, hoặc che nắng không hợp lý khiến ong dú kiếm ăn kém, đàn suy yếu. Người nuôi cần nhận biế
Mùa nắng trên sân thượng Sài Gòn, ong dú dễ gặp tình trạng thiếu thức ăn vì hoa khan hiếm. Người nuôi cần nhận biết sớm dấu hiệu stress và bổ sung đún
Trại ong dú tại Sài Gòn, nuôi trong môi trường đô thị: sân thượng, ban công, sân sau nhà phố. Không gian chật, nhiều bê tông, nắng gắt hắt từ tường, ít cây xanh, nguồn hoa chủ yếu từ cây cảnh, hoa ban công và công viên. Thách thức riêng: nhiệt độ mặt sân thượng, gió lùa giữa các toà nhà, hàng xóm gần, và bán kính kiếm ăn hẹp trong đô thị.