Trên sân thượng nhà phố Sài Gòn, cái khó của việc kê thùng ong dú không nằm ở kiến hay nước ngập như ngoài vườn, mà nằm ở chính mặt sàn. Bê tông hứng nắng từ chín giờ sáng tới bốn giờ chiều, tích nhiệt rồi toả ngược lên đáy thùng. Đặt thùng sát sàn, buổi trưa sờ vào đáy thấy ấm tay là chuyện thường, và ong phải bỏ công quạt cánh làm mát thay vì đi lấy mật.
Bài này trả lời câu hỏi kê cao bao nhiêu cho người nuôi trên mái nhà, cùng những thứ đi kèm mà ít ai nói: chống thấm sàn, sức chịu của mái, gió giông chiều và chuyện nhà bên cạnh.
Ở vườn, người ta kê cao để tránh ẩm đất và nước đọng. Trên mái nhà, đất không có, ngập cũng hiếm, nhưng có ba thứ thay vào:
Vì vậy con số chiều cao trên sân thượng không cần tới tám tấc hay một mét. Chừng ba tới bốn tấc là đủ cho lớp không khí chạy dưới đáy thùng, mà thùng vẫn thấp, trọng tâm thấp, gió khó lật.
| Kiểu giá | Hợp sân thượng không | Lưu ý |
|---|---|---|
| Kệ sắt hộp sơn tĩnh điện, chân đế bản rộng | Hợp nhất | Không cần khoan sàn, dời được khi cần sửa mái |
| Hai viên gạch thẻ chồng lên, gác tấm ván | Tạm được | Rẻ, nhưng dễ xô lệch khi gió; không có chỗ làm chén chống kiến |
| Ghế nhựa cũ | Không nên | Nhựa giòn dần dưới nắng, có ngày gãy chân bất ngờ |
| Kệ gắn tường hoặc lan can | Hợp nếu tường chắc | Đỡ chiếm sàn; phải chắc chắn không làm nứt tường chống thấm |
| Gỗ đặt thẳng xuống sàn | Không nên | Ngâm nước đọng, mục đáy, và đúng là kiểu sát sàn nóng nhất |
Kệ sắt hộp bốn chân, mỗi chân hàn một miếng bản sắt vuông để không đâm vào lớp chống thấm, là lựa chọn đỡ phiền nhất. Kê thêm tấm cao su mỏng dưới bản chân để sàn không trầy.
Giông chiều ở Sài Gòn tới nhanh, gió quật trước rồi mưa mới đổ. Thùng chưa buộc mà nằm trên giá cao dễ bị hất xuống sàn, nứt thùng, vỡ bầu mật. Sau mỗi trận mưa lớn, đi một vòng xem ống thoát sàn có nghẹt lá không, chén chống kiến có tràn hay bị bùn đất lấp không.
Mùa khô là lúc nhiệt sàn cao nhất. Nếu thấy đầu giờ chiều nhiều ong đứng ở miệng cửa quạt cánh, đó là dấu hiệu thùng đang nóng. Kéo mái che rộng thêm, hoặc dời giá vào chỗ có bóng tường. Có người phun ướt sàn quanh giá lúc trưa cho mát, cách này được nhưng đừng xịt thẳng vào thùng.
Ong dú không có ngòi đốt, nhưng hàng xóm không phải ai cũng biết vậy. Thấy một đàn ong bay ra bay vào sát cửa sổ nhà mình, người ta lo là chuyện dễ hiểu. Quay cửa tổ ra phía khoảng trống, tránh hướng ban công nhà kế bên và lối phơi đồ. Đặt thùng cách mép lan can một khoảng để ong cất cánh lên cao rồi mới tản ra. Những việc cụ thể hơn để sống hòa với láng giềng có ở mục An toàn & hàng xóm, còn chuyện chọn chỗ và bố trí nhiều thùng trên mái nằm trong Nuôi trên sân thượng.
Người ở phố thường mua tổ đã ổn định về đặt lên mái chứ không tự tách. Nên chọn tổ có ong ra vào đều, có bầu mật và bầu phấn rõ, đã ở thùng được vài tháng. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống, mật ong dú và mấy món làm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật; xem ở ongquy.com. Muốn thấy tận mắt cách kê, cách che nắng trước khi làm trên mái nhà mình thì có thể đăng ký tham quan và học thực hành tại trại.
Không nên. Sàn bê tông toả nhiệt lên đáy thùng suốt buổi chiều, lại đọng nước khi mưa. Chỉ cần nâng lên ba bốn tấc là khác hẳn.
Không cần, và tốt nhất là không khoan vì dễ làm hỏng lớp chống thấm. Dùng giá chân đế rộng, buộc vào lan can hoặc chặn bằng vật nặng là đủ.
Có. Kiến leo theo tường, ống nước, dây điện lên mái rất thường. Chén nước hoặc vòng mỡ ở chân giá vẫn là việc nên làm.
Tuỳ diện tích bóng râm và nguồn hoa quanh khu phố. Người mới nên bắt đầu một hai thùng, theo dõi một mùa rồi mới thêm.
Không cần nếu thùng đã có mái che và buộc chắc. Dời thùng đi dời lại làm ong mất phương hướng, hại hơn là giữ yên.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Mùa nắng ở Sài Gòn, ong dú trên sân thượng thường kiệt sức nhanh hơn những vùng khác vì không gian chật, nhiệt độ cao và nguồn hoa hạn chế. Mình chia
Gió lùa giữa các tòa nhà là nguy hiểm thường bị bỏ qua ở sân thượng đô thị. Mình chia sẻ cách nhận biết đàn ong dú bị ảnh hưởng từ gió và giải pháp bả
Trên sân thượng Sài Gòn, thiếu nước là nguy hiểm âm thầm khiến ong dú suy yếu hoặc bỏ tổ. Người nuôi cần nhận biết dấu hiệu sớm và cấp nước đúng cách
Trên sân thượng Sài Gòn, nắng hắt từ tường bê tông làm tổ ong dú nóng quá 40°C, đàn suy yếu hoặc bỏ đi. Người nuôi cần che phủ thông minh: không quá k
Sân thượng Sài Gòn bóng quá dày từ tường nhà, cây quanh năm, hoặc che nắng không hợp lý khiến ong dú kiếm ăn kém, đàn suy yếu. Người nuôi cần nhận biế
Mùa nắng trên sân thượng Sài Gòn, ong dú dễ gặp tình trạng thiếu thức ăn vì hoa khan hiếm. Người nuôi cần nhận biết sớm dấu hiệu stress và bổ sung đún
Trại ong dú tại Sài Gòn, nuôi trong môi trường đô thị: sân thượng, ban công, sân sau nhà phố. Không gian chật, nhiều bê tông, nắng gắt hắt từ tường, ít cây xanh, nguồn hoa chủ yếu từ cây cảnh, hoa ban công và công viên. Thách thức riêng: nhiệt độ mặt sân thượng, gió lùa giữa các toà nhà, hàng xóm gần, và bán kính kiếm ăn hẹp trong đô thị.