Đứng trên sân thượng một căn nhà phố Sài Gòn lúc hai giờ chiều, cởi dép ra là biết ngay vấn đề: mặt sàn bê tông nóng tới mức không đứng nổi. Thùng ong dú đặt thẳng xuống sàn đó thì bên trong cũng chịu một phần cái nóng ấy, cả từ trên mái lẫn từ dưới đáy hắt lên. Đây là chỗ khác lớn nhất giữa nuôi trên sân thượng và nuôi ngoài vườn quê, và cũng là lý do nhiều đàn mua về đặt lên sân thượng chỉ vài tuần là yếu hẳn.
Tin tốt là sân thượng cũng có lợi thế riêng: thoáng, ít kiến bò lên từ đất, ít người qua lại. Chỉ cần chọn đúng góc và kê thùng đúng cách là đàn sống ổn giữa phố.
Ngoài vườn, đất có cỏ và bóng cây nên buổi chiều mặt đất mát dần. Sân thượng thì ngược lại: bê tông hút nắng cả ngày rồi nhả nhiệt tới tận tối. Thùng đặt sát sàn bị nung từ dưới lên, trong khi đàn ong dú giữ nhiệt độ tổ bằng cách quạt cánh và dàn sáp, chứ không có cách nào chặn được hơi nóng đi vào qua đáy gỗ.
Dấu hiệu dễ thấy khi thùng bị quá nóng: chiều chiều có nhiều ong đứng dồn ở cửa tổ, sáp quanh lối ra mềm và nhão, mật trong bầu có thể rỉ xuống đáy. Gặp mấy dấu hiệu đó thì đừng vội đổ lỗi cho tổ giống, hãy sờ tay vào đáy thùng lúc ba giờ chiều trước đã.
| Góc đặt | Điểm được | Điểm phải lo | Kết luận |
|---|---|---|---|
| Sát tường chắn mái hướng đông, có mái tôn hoặc lam che | Nắng sáng vào cửa tổ, chiều có bóng tường | Mái tôn sát quá thì hầm | Nên chọn, chừa khoảng hở dưới mái |
| Dưới giàn hoa giấy hoặc giàn mướp | Bóng mát, có hoa gần | Cành rủ chạm thùng làm đường cho kiến | Được nếu tỉa cành |
| Giữa sàn trống | Dễ đi lại | Nắng gắt cả ngày, mưa giông tạt | Chỉ dùng khi có mái che riêng |
| Cạnh cục nóng máy lạnh | Thường có chỗ trống | Luồng gió nóng thổi thẳng | Tránh hẳn |
| Gần ống khói bếp, chỗ đốt nhang | Không có | Khói và mùi làm đàn bất ổn | Tránh hẳn |
| Phòng kỹ thuật, gầm bồn nước | Mát | Tối cả ngày, ong ra muộn | Không nên |
Ong dú không có ngòi đốt, nên chuyện ong bay trên sân thượng không làm ai đau. Nhưng một luồng ong bay ra bay vào ngay chỗ phơi đồ, chỗ con nít chơi thì hàng xóm vẫn khó chịu, và ong đậu lên quần áo phơi cũng phiền. Cách đơn giản là quay cửa tổ ra phía tường chắn mái, cách tường một khoảng vừa đủ để ong phải bay vọt lên cao rồi mới toả đi. Đường bay khi đó nằm trên đầu người, gần như không ai để ý.
Nếu nhà liền kề có sân thượng sát vách, nên nói trước một câu. Phần lớn người nghe rằng giống ong này không đốt thì đều vui vẻ. Chi tiết về cách sống chung với khu phố có ở mục An toàn & hàng xóm.
Mưa ở Sài Gòn hay đến dồn vào buổi chiều trong mùa mưa, nặng hạt và kèm gió. Trước khi đặt thùng, hãy đứng xem một trận mưa trên sân thượng nhà mình: nước chảy về hướng nào, ống thoát có kịp không, góc nào đọng vũng. Góc đọng nước vừa ẩm vừa hút kiến và gián, thùng đặt đó dễ mốc đáy.
Cũng đừng quên cây trồng quanh sân thượng. Mấy chậu hoa mười giờ, chanh, ớt, húng quế ra hoa liên tục là nguồn ăn gần cho đàn, đỡ cho ong phải bay xa qua cả dãy nhà bê tông. Gợi ý cây hợp với đô thị nằm ở mục Cây trồng cho ong đô thị.
Góc đặt tốt chỉ giúp một đàn khỏe giữ được sức, chứ không cứu được một đàn yếu sẵn. Người mới nuôi trên sân thượng nên bắt đầu với một tổ giống đã ổn định, có ong chúa đẻ đều và bầu mật, bầu phấn đầy đặn. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống nhân bằng tách đàn, cùng mật ong dú và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi; ghé ongquy.com để xem. Ai muốn tận mắt thấy cách kê thùng, chống kiến trước khi tự làm có thể đăng ký tham quan và học thực hành tại trại.
Được, miễn có góc nắng sáng, bóng chiều và kê thùng cách sàn bê tông. Vấn đề chính là nhiệt hắt từ sàn, xử lý được thì đàn sống ổn.
Được nếu mái cao và thoáng. Mái tôn thấp sát đầu thùng sẽ nung nóng không khí bên dưới, khi đó nên thêm tấm ván làm mái riêng cách nắp thùng một khoảng.
Ong bay đi kiếm ăn quanh khu phố, nhưng ong dú không đốt. Quay cửa tổ để đường bay vượt lên cao là phần lớn mọi người không để ý.
Đặt chân giá trong chén nước hoặc dầu, không để cành cây, dây điện hay ống nước chạm vào thùng, và dọn vũng nước đọng quanh chỗ đặt.
Nên có mái riêng đua ra hai bên để chắn mưa tạt và buộc chặt thùng, vì mưa giông chiều ở Sài Gòn thường kèm gió mạnh trên cao.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Mùa nắng ở Sài Gòn, ong dú trên sân thượng thường kiệt sức nhanh hơn những vùng khác vì không gian chật, nhiệt độ cao và nguồn hoa hạn chế. Mình chia
Gió lùa giữa các tòa nhà là nguy hiểm thường bị bỏ qua ở sân thượng đô thị. Mình chia sẻ cách nhận biết đàn ong dú bị ảnh hưởng từ gió và giải pháp bả
Trên sân thượng Sài Gòn, thiếu nước là nguy hiểm âm thầm khiến ong dú suy yếu hoặc bỏ tổ. Người nuôi cần nhận biết dấu hiệu sớm và cấp nước đúng cách
Trên sân thượng Sài Gòn, nắng hắt từ tường bê tông làm tổ ong dú nóng quá 40°C, đàn suy yếu hoặc bỏ đi. Người nuôi cần che phủ thông minh: không quá k
Sân thượng Sài Gòn bóng quá dày từ tường nhà, cây quanh năm, hoặc che nắng không hợp lý khiến ong dú kiếm ăn kém, đàn suy yếu. Người nuôi cần nhận biế
Mùa nắng trên sân thượng Sài Gòn, ong dú dễ gặp tình trạng thiếu thức ăn vì hoa khan hiếm. Người nuôi cần nhận biết sớm dấu hiệu stress và bổ sung đún
Trại ong dú tại Sài Gòn, nuôi trong môi trường đô thị: sân thượng, ban công, sân sau nhà phố. Không gian chật, nhiều bê tông, nắng gắt hắt từ tường, ít cây xanh, nguồn hoa chủ yếu từ cây cảnh, hoa ban công và công viên. Thách thức riêng: nhiệt độ mặt sân thượng, gió lùa giữa các toà nhà, hàng xóm gần, và bán kính kiếm ăn hẹp trong đô thị.